افکار از پیش پنداشته شده فرد نسبت به خود، چه یک شخصیت مثبت و ایده آل باشد و چه یک شخصیت پست و فرومایه، سبب می شود که فرد در زندگی به کمال مطلوب نرسد.

چقدر خودت را می شناسی؟

چقدر خودت را می شناسی؟

یکی از آسیب های خودشناسی، فکر از پیش پنداشته است. بسیاری از انسان ها هنگامی که خود را در عالم نفس برای خویش معرفی می کنند، شخصیتی را به تصویر می کشند که در دوران کودکی نقش قهرمانان داستان هایی را که مادربزرگ و یا مربی برای شان بیان می کردند، داشته است و این یعنی شخصیت واقعی خود را نشناختن و نسبت به خود قضاوتی عجولانه کردن.

5af69e3282d26.jpg

انسان زمانی قادر خواهد بود خود واقعی اش را بشناسد که خود را در میدان عمل محک زده باشد و نقاط ضعف و قوت خویش را شناخته باشد، در غیر این صورت همان گونه که حضرت على (ع) فرمودند، آفتی برای شناخت به حساب می آید: «آفت خرد، خود پسندی است.»[1] در چنین صورتی انسان هرگز نمی تواند به موفقیت دست یابد که ارمغان ارتباط صحیح با خود است؛ زیرا او با خودش ارتباط برقرار نکرده، بلکه با شخصیتی خیالی دوست شده است و آن شخصیت در میدان کار به فعالیت نمی پردازد تا بتواند ایفای نقش کند و ثمراتی داشته باشد.
از مدل‌های ناموفق در ارتباط با خود، این است که یک فکر از پیش پنداشته در ذهن داشته باشیم و با آن ارتباط برقرار کنیم.
امام باقر(ع) می فرمایند: «راه خود پسندی را با خودشناسی ببند.»[2]
افکار از پیش پنداشته شده فرد، چه یک شخصیت مثبت و ایده آل باشد و چه یک شخصیت پست و فرومایه، سبب می شود که فرد در زندگی به کمال مطلوب نرسد. هنگامی که شخصیت فرضی و فکر از پیش پنداشته فرد مثبت و ایده آل باشد، حکم افرادی را پیدا می کند که در مسابقه تیراندازی نتوانستند حتی به مرحله دوم صعود کنند؛ زیرا خود را قبل از مسابقه فردی آماده پنداشته بودند و در میدان عمل خلاف آن ثابت شد.
هنگامی که فرضیه ذهنی برای آن شخص فردی پست را به تصویر کشید، دیگر گوهر درونی خود را دارای ارزش نمی داند تا آن را به شیوه های تربیتی آراسته کند.
در حقیقت رها کردن نیروها و استعدادهای درونی و معطل گذاردن آن ها و نیز عدم تلاش در راه بارور کردن آنها که به منزله خاموش کردن چراغ سعادت و حرکت در جهت سقوط در ورطه رذائل اخلاقی است و نیز بسیاری از انحرافات و گرایش های باطل و مبتلا شدن به انواع هلاکت ها و آلودگی ها، در واقع از عدم شناخت ارزش واقعی انسان سرچشمه می گیرد.
از همین جا می توان به ریشه طفره رفتن و شانه از زیر بار مسؤولیت بزرگ تربیت نفس و تهذیب اخلاق خالی کردن بسیاری از افراد پی برد؛ زیرا هیچ فرد دانایی به نابودی اشیاء قیمتی خود تن نمی دهد مگر این که آن را بی ارزش تصور کند.

منبع: جهانی بزرگ درون توست، سید علی پورحسینی، خدمات مشاوره‌ای جوانان و پژوهش‌های اجتماعی آستان قدس رضوی، 1391.

---------------------------------------------
پی‌نوشت ‌ها:
[1] . میزان الحکمه، ج7، ص3450، ح11803.
[2] . تحف العقول، ص258؛ میزان الحکمه، ج7، ص3459، ح11859.

مطالب مرتبط