بچه ها آن طور که می گویید و می خواهید نمی شوند، بلکه آن گونه که رفتار می کنید تربیت می شوند، پس شما نیز پرخاشگر و زورگو نباشید.

پرخاش، بَس

پرخاش، بَس


هدی دو تا از عروسک هایش را گذاشته وسط، استکان و قوری و چند بشقاب اسباب بازی هم کنارشان چیده و با آن ها مامان بازی می کند. هومن پایش را دراز کرده، ماشین قرمز مسابقه اش را تند تند از روی آن رد می کند و زیر چشمی کارهای خواهرش را می پاید. بعد از آنجا می پرد و همه اسباب بازی هایش را می اندازد وسط، هدی عروسک هایش را می برد گوشه اتاق، جمع تر می نشیند و پشت می کند به ماشین ها. هومن کنترل ماشین بزرگ شاسی بلندش را می گیرد. ماشین با سرعت و با خروش دور اتاق می چرخد و می خورد به کمر یکی از عروسک ها و پرتش می کند گوشه ای، هدی بلند صدا می زند مامان! و دوباره تکرار می کند. پسر اما بی توجه به اعتراض های او ماشینش را عقب می کشد تا دوباره به سمت عروسک ها خیز بردارد. این بار همه اثاثیه مامان بازی دخترک پخش اتاق می شود، هدی گریه کنان بیرون می دود.
پرخاشگری یعنی چه؟
رفتاری است که به قصد آسیب رساندن به دیگران انجام می شود و ممکن است بدنی باشد مثل کتک زدن و هل دادن، لفظی باشد مثل ناسزاگویی یا حقوقی باشد مثل به زور چیزی را از کسی گرفتن. طغیان خشم، فریاد، ناسزا، گریه، کلمات توهین آمیز، نزاع، تهدید دیگران و حتی نسبت به حیوانات، تخریب اموال، پرت کردن، کوتاهی در پذیرش مسئولیت، پرخاشگری انفعالی مثل فراموشی، تظاهر به نشنیدن، اتلاف وقت و اهمال در وظایف به منظور ناکام کردن بزرگسالان یا همسالان، همه از مصادیق پرخاشگری است.
طبیعی یا غیر طبیعی؟
پرخاشگری کودکان را به دو دسته طبیعی و غیرطبیعی تقسیم می کنند. طبیعی شامل رفتارهایی است که کودک به صورت عادی و به اقتضای سن، محیط و فضای ذهنی خود انجام می دهد. با دیدن این حرکت ها نباید نگران و ناراحت شد بلکه اندکی صبر و کمی خویشتن داری درمان ماجراست. در این باره فقط باید در پی راه هایی برای کم کردن صدمات این رفتارها بود.
امام صادق (ع) می فرمایند: «طفل هفت سال بازی کند، هفت سال خواندن و نوشتن بیاموزد و هفت سال مقررات زندگی و حلال و حرام قانونی را یاد بگیرد.»[1] امام (ع) متذکر می شوند که در هفت سال اول زندگی کودک، سخت گیری بر او روا نیست، اما برای شناختن و تشخیص پرخاشگری طبیعی باید این دوره ها و این حالت را شناخت.

امام صادق (ع) می فرمایند: طفل هفت سال بازی کند، هفت سال خواندن و نوشتن بیاموزد و هفت سال مقررات زندگی و حلال و حرام قانونی را یاد بگیرد.

بر اساس تحقیقات همه کودکان از 18 ماهگی تا شش سالگی، دوره های شش ماهه تعادل و عدم تعادل را تجربه می کنند. یعنی شش ماه متعادل و سازگار هستند و خوب و مناسب رفتار می کنند و شش ماه ناسازگار و پرخاشگرند. این یک روند رشد طبیعی است و باید با تدبیر و صبر والدین و خانواده، به کودک، یاری رساند تا از این مراحل عبور کند. خوشبختانه بعد از شش سالگی تا هنگام بلوغ، کودک حالت تعادل دارد.
2- پرت کردن اشیاء
کودک بعد از شش ماهگی در پی یادگیری و امتحان اشیاء است و آن ها را پرت می کند تا ببیند چه اتفاقی می افتد و اشیاء کجا می روند. این رفتار به معنای پرخاشگری کودک نیست. شما در این مرحله برای کاهش این رفتار که گاهی تحمل آن برای والدین سخت است، می توانید به رفتار کودک توجه نکنید، زیرا حساسیت شما خوشایندی او را در پی دارد و می اندیشد شما با او بازی می کنید.


5b333e174e69d.jpg


اگر صلحت آرزوست
در این بخش راهکارهای ساده ای را با شما در میان می گذاریم که با بهره گیری از آن ها می توانید پرخاشگری کودکتان را مهار کنید:
1-پرت کردن حواس کودک: بهترین راه برای جلوگیری از پرخاشگری کودکان زیر چهار سال، ، پرت کردن حواس کودک و متوجه کردن کودک به بازی و امور دیگر است.
2- از بین بردن تعارض: اگر از خانه و مدرسه، محیطی آرامش بخش و دوستانه ساخته شود و اگر رفتار معلم و والدین با هم هماهنگ باشد، پرخاشگری خداحافظی خواهد کرد.
3-تشویق: کودکان را برای رفتارهای خوب و پرخاشگری نکردن، اگرچه کم باشد تشویق کنید. شما می توانید با توضیح اینکه چند وقتی است غر زدن های تو کم شده است او را به شیوه های مختلف تشویق کنید.

4- تنبیه: تنبیه همیشه آخرین راه است نه اولین راه. باید برای اصلاح رفتار کودک باشد نه برای انتقام از او، شما باید در آرامش و با مهربانی کودک را تنبیه کنید تا او احساس نکند شما از او متنفرید. با حضور این حس و با ناامیدی از محبت شما او از هیچ کار زشتی هراس نخواهد داشت.

کودکان را برای رفتارهای خوب و پرخاشگری نکردن، اگرچه کم باشد تشویق کنید.

چو خوردیش نوش است و قند

-در خانواده هایی که روابط اعضا مهرمندانه، صمیمی و در عین حال قانون مند است، پرخاشگری کمتر دیده می شود.
-به رفتارهای خوب فرزندتان توجه کنید نه رفتارهای بد او. اگر فرزند شما سه رفتار خسته کننده داشته باشد شاید ده ها رفتار مناسب هم دارد، مدارا کنید تا بهبود یابد.
-آن گونه رفتار کنید که دوست دارید بچه های شما آن گونه باشند؛ زیرا بچه ها آن طور که می گویید و می خواهید نمی شوند، بلکه آن گونه که رفتار می کنید تربیت می شوند، پس شما نیز پرخاشگر و زورگو نباشید.



منبع: پرخاشگری کودکان، علل و راهکارهای درمان، هادی عبدلی

----------------------------------
پی نوشت ها:
[1]. الحدیث، روایات تربیتی، ج3، ص74.

مطالب مرتبط