حاصل هنر آینه کاری، ایجاد فضایی درخشان و پر تلألو است که از بازتاب پی در پی نور در قطعات بی شمار آینه پدید می آید. در حرم امام رضا علیه السلام از شیوه های متنوعی از آینه کاری استفاده شده است. گچبری روی آینه که با نقاشی همراه است آینه تصویر نامیده می شود؛ استفاده از گچ و آینه را در تزئین رواق های دارالرحمه و دارالهدایه با به کارگیری طرح گره می توان مشاهده کرد.

شیوه های آینه کاری در حرم مطهر امام رضا علیه السلام
۱ بهمن ۱۳۹۶ 326 8.8 KB 8 0

شیوه های آینه کاری در حرم مطهر امام رضا علیه السلام

5a648bf31e6e9.jpg

آینه کاری رواق دارالولایه

در رواق ها ی حرم مطهر درخشش آینه ها تصویر حال و هوای عرفانی حرم را در پیش چشمانت دل انگیزتر می کند؛ احساس می کنی که به سوی نور و روشنی دعوت شده ای نوری که همچون نسیم سحر تو را به میعادگاه عاشقان فرا می خواند، آینه کاری در حرم مطهر امام رضا علیه السلام بخشی وسیعی از تزئینات و نمای رواق ها را به خود اختصاص داده است.
آینه کاری، یک هنر است و حاصل این هنر، ایجاد فضایی است درخشان و پر تلألو، که از بازتاب پی در پی نور در قطعات بی شمار آینه پدید می آید. قطعات کوچک آینه های شیشه ای وقتی توسط دستان هنرمند آینه کار در کنار هم قرار می گیرند تصاویر زیبایی را به وجود می آورند این تکه های آینه شکسته شده زیبایی و درخششی بیش از دیگر آینه ها دارند و تا شکسته نمی شدند نمی توانستند در دستان هنرمند آینه کار اینچنین نقش آفرینی کنند
از قضا آیینه چینی شکست خوب شد اسباب خودبینی شکست1
زیب النسا- اورنگ زیب


5a648c41804d7.jpg

بخشی از آینه کاری رواق دارالولایه
استفاده از آینه به عنوان آرایه معماری منحصر به استفاده از آینه های شیشه ای می شود که البته مخصوص ایران نیست و چه بسا که زادگاه آن ممکن است اروپا بوده باشد البته این استفاده از آینه در تزئینات معماری تفاوت شاخصی با آینه کاری ایرانی دارد؛ حاصل هنر آینه کاری در ایران با ورود آینه های نازک و شناخت نسل های دوم و سوم هنرمندان آینه کار ایرانی، از خصوصیت برش پذیری این آینه ها؛ پس از تلفیق با هنر گره چینی، هویتی منحصر به فرد و ایرانی برای آینه کاری ایرانی پدید آمد، که کاملا با هویت اروپایی آن متفاوت بود.
آینه های شیشه ای که از سده 10ق/16م به عنوان یکی از اقلام وارداتی از اروپا به ویژه از ونیز به ایران آورده می شد به هنگام حمل و نقل در راه می شکست. هنرمندان ایرانی برای بهره گیری از این قطعه های شکسته به ابتکاری دست زدند و از آن ها در آینه کاری استفاده کردند.

5a648c84aaa39.jpg

آینه کاری رواق دارالولایه
در حرم حضرت رضا علیه السلام از شیوه های متنوعی از آینه کاری استفاده شده است. یکی از روش های سنتی که هنوز آثار آن در بعضی قسمت های حرم مطهر( بخشی از بدنه توحید خانه و نمای غرفه های اطراف صحن انقلاب (صحن کهنه) مشاهده می شود، کاربرد قطعات آینه به شکل های هندسی و گیاهی است که به صورت تزئینی در گچ نشانده شده است. امروزه نیز یکی از شیوه های آینه کاری استفاده از گچ و آینه به صورت توأمان است، با این تفاوت که در حال حاضر زمینه با آینه و طرح های گل و برگ از گچ به صورت برجسته ایجاد می شود
گاهی گچبری روی آینه با نقاشی نیز همراه است؛ این شیوه آینه تصویر نامیده می شود؛ استفاده از گچ و آینه را در تزئین رواق های دارالرحمه و دارالهدایه با به کارگیری طرح گره می توان مشاهده کرد. در رواق دارالولایه نیز سطوح تزئین شده با گچ و آینه توسط استاد ابوالقاسم ملکی و دیگر هنرمندان آستان قدس رضوی ساخته شده است که آن را به عنوان یکی از طرح های شاخص این هنر در دوره معاصر می توان به شمار آورد.

5a648cbe6c6ff.jpg


بخشی از آینه کاری رواق دارالسیاده

شیوه دیگری که در تزئین زیرگنبد روضه منوره و رواق های دارالسیاده، دارالسعاده و توحیدخانه بسیار مورد استفاده قرار گرفته آینه کاری با شیشه های رنگارنگ است در این شیوه طرح های گل و بوته، ترنج و نیم ترنج که از آینه و شیشه های رنگی به حالت منحنی، گرد یا بادامی شکل بریده شده بر زمینه آینه یا شیشه چسبانده می شود.
پی نوشت:
1. نمونه ای از بدیهه گویی در ادب پارسی که توسط زیب النساء و پدرش اورنگ زیب سروده شده است

منابع:
1. مجلات تخصصی نور؛ از آینه کاری دیروز تا طراحی داخلی امروز؛ سیده منصوره رحیم آبادی
2. مجلات تخصصی نور؛ آینه کاری حرم امام رضا علیه السلام؛ حشمت کفیلی
3. مجلات تخصصی نور؛ بررسی تکنیک ساخت آینه و آینه کاری در تزیینات معماری ایران؛ مسلم میش مست نهی، عباس عابد اصفهانی


مطالب مرتبط