نخستین حضور سیدعبدالله در جریانات ضد استعماری و استبدادی به سال 1330 قمری باز می‌گردد.

سید عبدالله شیرازی ،مرجع همیشه مبارز
۲۲ تیر ۱۳۹۷ 222 210.3 KB 2 0

سید عبدالله شیرازی ،مرجع همیشه مبارز

نوشتاری از:رضا طوسی
برخی از مورخان قیام گوهرشاد را حرکتی انجام شده از سوی روحانیون برجسته خراسان علیه رژیم پهلوی بدون هماهنگی با بزرگان حوزوی سایر شهرهای ایران می‌‌دانند. هرچند بررسی اولیه اسناد و نوشته‌های باقی مانده از این قیام، نظر بالا را تایید می‌کند اما حضور یکی از بزرگان دینی سال‌های بعد در این حرکت،دیدگاه فوق را با چالش روبرو می‌کند.این فرد کسی جز آیت الله العظمی سیدعبدالله شیرازی نیست. مردی که مردم خراسان بیشتر با نقش وی در جریان انقلاب اسلامی آگاه هستند اما کمتر کسی می‌داند که او در جمع روحانیون هدایت کننده قیام گوهرشاد نیز حضور داشته است.
اولین سال‌های زندگی
سیدعبدالله شیرازی 3 اسفند 1271 شمسی در بیت آیت‌الله سید محمدطاهر موسوی از علمای پرنفوذ دوران قاجار دیده به جهان گشود.درس‌های نخستین زندگی را نزد پدر فرا گرفت و بر ادبیات فارسی و فرهنگ اصیل قرآنی تسلط پیدا کرد اما با جدیت فراوان به تحصیل خود ادامه داد تا به مراحل عالیه سطح رسید. سطح عالی و مقداری از خارج فقه و اصول را در خدمت اساتیدی همچون آیت‌الله شیخ علی ابوالوردی و آیت‌الله میرزا محمدصادق مجتهد شیرازی و آیت‌الله حاج‌شیخ محمدرضا ثامنی آموخت.
آغاز مبارزه
نخستین حضور سیدعبدالله در جریانات ضد استعماری و استبدادی به سال 1330 قمری باز می‌گردد.در این سال و در سن 21 سالگی در جریان مبارزه با استبداد قاجار و استعمار پیر انگلیس مدت شش ماه به سیوند فارس تبعید شد.وی پس از گذراندن دوره تبعید و بازگشت به شیراز همچنان به درس و تدریس و فراگیری و تربیت طلاب فاضل حوزه علمیه ادامه داد. او سال 1333 قمری عازم نجف اشرف شد تا از محضر مراجع بزرگ وقت همچون آیت‌الله سید ابوالحسن اصفهانی و میرزا محمدحسین نائینی استفاده کند.

بازگشت به شیراز
سال 1345 قمری،سید عبدالله که به آیت الله شیرازی معروف شده بود به شیراز بازگشت تا حوزه دینی شهر را سامان داد. او که ماهیت شوم و جنایتکارانه پهلوی اول و تضادش با اسلام را درک کرده بود با دیگر علمای اعلام و فقهای بزرگ شیراز و اصفهان و قم به زعامت آیت‌الله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، به افشاگری و بیدار سازی مردم پرداخت تا آنجا که جبهه وسیع و عظیم مخالفین رژیم پهلوی متشکل از کلیه طبقات ملت تشکیل و قم مرکز تجلی این تلاش‌ها و کوشش‌ شد.
حضور در قیام گوهرشاد
آیت‌الله‌شیرازی اواسط اردیبهشت سال 1314 شمسی،پس از چندین جلسه مذاکره با آیت الله العظمی حائری،به منظور هماهنگ‌سازی علمای مشهد با دیگر روحانیون برای مبارزه با دستگاه رضاخانی از قم راهی مشهد مقدس ‌شد.او پس از ورود با آیت الله العظمی قمی ملاقات و پیام علمای سایر بلاد را به اطلاع ایشان رساند. آیت الله قمی، پس از این دیدار اقدام به برگزاری جلسات متعدد در منزل خود برای هماهنگی علمای مشهد کرد. نوشتن تلگرام‌های شدیداللّحنی به عنوان شاه از سوی علمای مشهد و اعتراض به اقدامات ضد دینی او نتیجه اولیه این جلسات بود.البته سید عبدالله با این کار زیاد موافق نبود و آن‌گونه که خود نقل کرده خواستار سفر حاج حسین آقا قمی به تهران برای مذاکره مستقیم با شاه شد و به حدی بر این خواسته اصرار کرد که آیت الله قمی پذیرفت و بدین گونه وی را باید بانی اصلی سفر آیت الله العظمی قمی به تهران دانست.سفری که منجر به بازداشت خانگی آن مرجع بزرگ و تحریک احساسات مذهبی مردم مشهد تحریک شد.آیت الله شیرازی و سایر علمای مشهد پس از این واقعه ،به برگزاری منظم جلسات خود ادامه دادند تا این شور انقلابی را هدایت کنند اما برخی اقدامات عمال دولت باعث بروز واقعه مسجد گوهرشاد شد.سیدعبدالله از جمله علماء و فقهای مشهد بود که پس از این واقعه بازداشت و به تهران منتقل شد. او پس از مدتی یعنی در آبان سال 1314 شمسی آزاد و راهی شیراز شد. البته این حضور در شیراز دیری نپایید و او مجبور شد تا با توجه به شرایط ضد دینی ایجاد شده از سوی عمال حکومت به نجف هجرت کند.

عزیمت دوباره به نجف اشرف
او با توجه به مقام علمی و روحیه مبارزاتی‌اش، پس از ورود به نجف اشرف نه فقط توجه جامعه روحانیت بلکه عموم مردم نجف اشرف و خواص مردم عراق را به خود جلب کرد.این مرجع همیشه مبارز در دوران حضور در عراق ضمن فعالیت گسترده علمی، وقایع سیاسی جهان اسلام را نیز پیگیری می‎کرد که نمونه آن تلاش گسترده برای تعطیلی بازار نجف پس از جنایت تاریخی عربستان سعودی در نابودی قبور مطهره ائمه بقیع (ع) بود.آیت‌الله در طول سال‌های بعد از ملی شدن صنعت نفت حمایت و با اعدام نواب صفوی و لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی مخالفت کرد. او همچنین از مبارزات ملت مسلمان ایران به رهبری امام خمینی(ره)، حمایت کرد.

بازگشت به مشهد
آیت‌الله در سال 1354 شمسی پس از یک عمر مبارزه همه جانبه با رژیم‌های حاکم بر عراق،در قالب یک مبارزه منفی تصمیم به مهاجرت از نجف اشرف گرفت.بدین گونه اواخر آذرماه 1354 نجف اشرف را ترک و در دی همان سال وارد مشهد شد. ایشان از این تاریخ ضمن اشتغال به پرورش و تربیت طلاب و تدریس و تألیف کتب علمی، پرچم مبارزه علیه پهلوی را به دوش گرفت و همگام با امام خمینی(ره) قاطعانه به مبارزه علیه حکومت پرداخت.
از پیروزی انقلاب تا رحلت
آیت‌الله پس از پیروزی انقلاب ایران نیز ضمن گسترش حوزه بحث ودرس خود از مسایل جامعه غافل نبود و در جریان جنگ تحمیلی بارها جوانان را به دفاع از کیان انقلاب اسلامی فراخواند. سرانجام آن مرجع همیشه مبارز شب پنجشنبه مصادف با شب اول محرم سال 1405 قمری برابر 5 مهرماه 1363 شمسی در سن 96 سالگی دعوت حق را لبیک گفت و دیدار معبودش شتافت. روز بعد پس از تشییعی با شکوه در جوار مرقد مطهر ثامن الأئمه(ع) در کنار مرحوم آیت‌الله میلانی برای همیشه در جایگاه ابدی آرام گرفت.
منابع:
1_دانشنامه آزاد ویکی پدیا. مدخل آیت الله سید عبدالله شیرازی
2_یادواره آیت الله سید عبدالله شیرازی چهره ای پرفروغ از مشعل داران اسلام وفقاهت و انقلاب، تهران موسسه تحقیقاتی انتشاراتی امام امیرالمومنین(ع). 1364
3_ مرجع مبارز؛ آیت الله العظمی سیدعبدالله شیرازی به روایت اسناد. روح بخش الله آباد.تهران مرکز اسناد انقلاب اسلامی(1386).
4_عصر جهاد مرجعیت-دوران بحران. روح الله حسینیان. مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

* کارشناس تاریخ معاصر


مطالب مرتبط