علت دروغگویی افراد را باید در خصوصیات روحی و روانی آن ها جست و جو نمود.

دروغ چرا؟

دروغ چرا؟

تمام افعال انسان، ریشه در یک خصوصیت روحی و روانی دارد. در واقع اعمال انسان نتیجه افکار و ویژگی های روحی او هستند. فعل معیوب از شخصیت و روح معیوب صادر می شود. از این رو علت دروغگویی افراد را باید در خصوصیات روحی و روانی آن ها جست و جو نمود. دروغگویی افراد عمدتاً از یکی از موارد زیر نشئت می گیرد.

1.جهل

انسانی که به آثار مخرب دنیایی و آخرتی و همچنین آثار زیان بار فردی و اجتماعی دروغ آگاهی ندارد و قبح این گناه در نظرش ریخته شده، به راحتی دروغ می گوید.

2.ضعف ایمان

از آنجا که برخی به خدا و قدرت و وعده های او ایمان لازم را ندارند، از قدرت دیگران بیشتر می ترسند یا برای توجه دیگران بیش از توجه خدا ارزش قائل هستند یا به موثر بودن دروغ در نجات پیدا نمودن بیشتر از توان خدا ایمان دارند، از این رو به راحتی دروغ می گویند.

3.حب دنیا

عشق و علاقه زیاد برای رسیدن به مال، مقام، شهرت و... باعث می شود تا عده ای به هر وسیله ای، حتی دروغ، آن را به دست بیاورند.

5b0a6bd334950.jpg

4.ترس

ترس از دست دادن چیزی مثل آبرو یا مال یا شخص مورد علاقه باعث می شود تا انسان دروغ بگوید.

5.حقارت نفس

دروغگو چون در خود احساس کمبود شخصیت می کند، سعی دارد با گفتن دروغ بر کمبودهای خویش سرپوش گذاشته، خود را انسان کامل و بی عیبی جلوه دهد.رسول خدا (ص) فرمودند: «دروغگو دروغ نمی گوید، مگر به خاطر حقارت نفسی که در خود احساس می کند.»[1]

دروغگو چنین می پندارد که بی ارزش بودن خود را می تواند به وسیله سخن دروغ جبران می کند؛ دانا احتیاج به دروغگویی ندارد؛ چون دارای دانش است. شایستگان احتیاج به دروغگویی ندارند؛ چون شایستگی دارند. عطر خودش می بوید، نیازی به ستودن عطار نیست. وقتی به ستودن عطار، نیازمند می باشد که فاقد بوی خوش باشد.

تمام افعال انسان، ریشه در یک خصوصیت روحی و روانی دارد.

6.تربیت غلط

گاهی والدین خودشان به فرزندانشان دروغ گفتن را یاد می دهند. برای مثال مادر یا پدر به فرزندش می گوید:« بگو من نیستم یا بگو فلان چیز را نداریم.» ما خودمان فرزندمان را به گفتن دروغ تشویق می کنیم و بعد که آنها در این کار خبره می شوند و به راحتی دروغ می گویند، از آنها گله می کنیم.

5b0a6c1229e3b.jpg

7.رایج بودن دروغگویی

وقتی دروغگویی در جامعه ای زرنگی و رمز موفقیت تلقی گردد، آنگاه افراد این جامعه در دروغگویی از هم سبقت می گیرند؛ لذا باید هرچه بیشتر با فرهنگ سازی و تبلیغات پر حجم رسانه ای، دروغگویی را تقبیح نمود.

وقتی دروغگویی در جامعه‌ای زرنگی و رمز موفقیت تلقی گردد، آنگاه افراد این جامعه در دروغگویی از هم سبقت می گیرند.

8.خود شیفتگی

خود شیفتگی یکی از بیماری های روانی است که در فرهنگ دینی به آن «عُجب» می گویند. یعنی شخص خود را بزرگ و خیلی مهم تصور می کند و شیفته خود است. چنین کسی به راحتی دروغ می گوید تا این بزرگی خیالی را به رخ دیگران بکشاند یا مواردی را بپوشاند که خلاف این بزرگی را نشان می دهد.

9.تعصب یا نفرت

گاهی برخی نسبت به کسی یا چیزی تعصب شدید دارند. از این رو برای حفظ عظمت و بزرگی او و پوشاندن معایبش دروغ می گویند یا به زیان کسی که مورد نفرت و کینه آنها است، برخلاف واقع سخن می گویند.

10.عدم پذیرش اشتباه

بسیاری از اوقات افراد برای اینکه جرئت و شجاعت قبول خطای خود و به عهده گرفتن مسئولیت اشتباه خویش را ندارند، به دروغ متوسل می شوند.

11.پرهیز از دخالت دیگران

گاهی برخی به قدری درصدد دست یابی به اطلاعات زندگی دیگران هستند که افراد را مجبور به دروغگویی می کنند.

منبع: کتاب کلید بدی ها، از سری کتابهای اخلاق اسلامی

-----------------------

پی‌نوشت ها‌:

[i] . شیخ مفید، الاختصاص، ص232.


مطالب مرتبط