شوخی وقتی از حد گذشت دیگر جنبه شادکنندگی خود را از دست داده، موجب آزار دیگران می شود

اندازه شوخی، لازم تر است

اندازه شوخی، لازم تر است

شوخ بودن، یکی از ویژگی های مومن است و در معارف دینی به آن توصیه شده است. رسول خدا (ص) فرمود: «مومن، شوخ و شنگ است و منافق اخمو و خشمگین است.»[1] یونس شیبانی می گوید: امام صادق (ع) از من پرسید: «شوخی کردنتان با هم چگونه است؟» من گفتم: اندک. فرمود: «این گونه نباشید. همانا شوخی کردن از خوش اخلاقی است و تو با شوخی کردن برادرت را شاد می کنی»

رسول خدا (ص) با دیگران شوخی می کرد و قصد می کرد که او را شاد کند. بزرگان دین ما هم از شوخی کردن با مردم پرهیز نداشته اند[2] تا جایی که یکی از دلایل دشمنان برای عدم صلاحیت حاکم زمین و آسمان، امیر المومنان (ع) در امر خلافت، شوخی کردن ایشان بود.[3] اولیای الهی، کسانی را که با شوخی، دل مردم را شاد می کردند، دوست داشتند و در مواقعی که خود غمگین بودند، آرزو می کردند که چنین افرادی در نزدشان حضور داشتند.
امام رضا (ع) فرموده است: «عربی بیابانگرد نزد رسول خدا (ص) می آمد و هدیه ای به ایشان می داد و همان جا می گفت: بهای هدیه ام را بده. رسول خدا (ص) هم می خندید. پیامبر هنگامی که غمگین می شد می فرمود: «آن عرب بیابانگرد چه شد؟ کاش نزد ما می آمد.»[4]

5b6a91c03f332.jpg

داشتم امروز به هوای غم گرفته خانه فکر می کردم، به حرف های دیروزت و به گلایه هایی که پشت سر هم برایم ردیف کردی. یکی از گلایه هایت عجیب وجدانم را به درد آورده. راست می گویی من وقتی به دوستانم می رسم لبم بی آنکه مهلت دهد، به خنده می نشیند و زبانم بی آنکه از من اجازه بگیرد به شوخی باز می شود؛ اما وقتی به خانه می رسم، زخم بی آنکه مهلت دهد درهم می شود و زبانم بی آنکه از من اجازه بگیرد تلخ می شود. داشتم به این فکر می کردم که گناه شما چیست؟ به دنبال هیزم تری بودم که شما به من فروخته اید و داشتم می گشتم تا صفتی در دوستانم بیابم که آنها را شایسته این برخورد کرده باشد. می شود تو هم کمک کنی؟ وجدانم عجیب درد می کند می خواهم از این درد رها شوم.
در همه کارهای خوب باید اعتدال را رعایت کرد. شوخی هم از جمله همین کارهاست که اگر در آن افراط شود، اثر بدی در رابطه انسان با همسرش می گذارد.[5] مثلا انسانی که بسیار شوخی می کند دیگر در رابطه خود با دیگران، اقتدار لازم را ندارد و حتی آبروی او هم در معرض خطر قرار می گیرد.[6]
برخی از مردم در اهانت به کسانی که زیاد شوخی می کنند جرئت بیشتری دارند[7] که چنین جرئتی برای انسانی که زیاد شوخی می کند، مشکلات فراوانی ایجاد می کند. زیاد شوخی کردن علاوه بر اینکه در روابط انسان با دیگران اثر منفی می گذارد، ایمان او را هم تضعیف می کند.[8]

5b6a91d10c787.jpg

شوخی وقتی از حد گذشت دیگر جنبه شادکنندگی خود را از دست داده، موجب آزار دیگران می شود. از همین روست که آرام آرام شوخی بستری برای ایجاد کینه و دشمنی میان دو طرف می شود.[9] گاهی برخی از ما روی کارهای اشتباهمان، نام شوخی می گذاریم. مثلا با گفتن دروغ، شوخی می کنیم[10] یا این که به قصد خنداندن دیگران، همسرمان را در جمع، مسخره می کنیم. اشتباه، اشتباه است و با تغییر نام آن به شوخی، نمی توان از تاثیر منفی آن جلوگیری کرد.
به اندازه ای شوخی کن که مردم، جدی ات را شوخی نگیرند. به اندازه ای جدی باش که مردم، شوخی ات را نمایش ندانند. وقتی شوخی می کنی نگران از دست رفتن عزتت باش و وقتی هم که جدی هستی، گمان نکن که در حال کسب عزتی، عزت، دست خداست. تو اگر به قدری که خدا دوست دارد، شوخی کنی، وجودت را از عزت، پر می کند و اگر به خیال کسب عزت، شوخی را ترک کنی شاید خدا، عزتت را بسپارد به دست همان مردمی که عزت را در دستشان جستجو می کنی.




منبع: تا ساحل آرامش، عباسی ولدی

-------------------------------------------------------------
پی نوشت ها:
[1]. تحف العقول، ص49.
[2]. الکافی، ج2، ص663.
[3]. آنها معتقد بودند که حاکم، باید خشن و تندخود باشد. رک : شرح نهج البلاغه، ابن الحدید، ج1، ص25.
[4]. الکافی، ج2، ص663.
[5]. برخی از روایات به صورت مطلق از شوخی کردن منع می کند. در برخی از روایات هم از افراط در شوخی به همراه گناه منع شده است؛ مانند شوخی هایی که موجب آزار دیگران است. از روایات دسته دوم، می توان فهمید که مقصود از روایات دسته اول نیز همان افراط در شوخی یا شوخی به همراه گناه است که می توان از آن به شوخی به جا یاد کرد.
[6]. حمران بن اعین می گوید: «به محضر امام باقر (ع) رسیدم و به ایشان گفتم: سفارشی به من بنمایید. فرمود: «تو را به تقوای الهی سفارش می کنم. از شوخی (بی جا) دوری کن که هیبت انسان و آبروی او را می برد.» وسائل الشیعه، ج12، ص113.
[7]. امام صادق (ع) فرمود: بی جا شوخی نکن که دیگران بر تو جرئت پیدا می کنند.» الکافی، ج2، ص665.
[8]. امام کاظم (ع) فرمود: «از شوخی بی جا پرهیز کن که نور ایمانت را از بین برده، مردانگی ات را سبک می سازد.» همان جا.
[9]. امیرمومنان (ع) فرمود: «شوخی بی جا موجب کینه است.» تحف العقول، ص86؛ باز هم ایشان فرمود: «هر چیزی بذری دارد و بذر دشمنی هم شوخی بی جا است.» غررالحکم و دررالکلم، ص543.
[10]. امیرالمومنان (ع) فرمود: «ای ابوذر! همانا کسی سخنی بر زبان می آورد که رضای الهی در آن است و خداوند هم در روز قیامت رضوان خویش را بر او می نویسد. کسی هم در مجلسی حرفی می زند که دیگران را بخنداند، اما به جهت همان حرف از فاصله ای به اندازه فاصله آسمان تا زمین به جهنم انداخته می شود. ای ابوذر! وای برکسی که برای خنداندن مردم، حرفی را به دروغ بگوید. وای بر او! وای بر او!» وسائل الشیعه، ج12، ص251.

مطالب مرتبط