متکبر از هر رفتاری که او را از دیگران متمایز سازد، استقبال می کند.

آیا ما متکبریم؟

آیا ما متکبریم؟

برای تشخیص بیماری کبر راه هایی وجود دارد. بهترین راه این است که علائم و نشانه های کبر را بشناسیم و ببینیم که آیا این علائم در ما وجود دارد یا نه. این علائم و نشانه ها، از نظر روانشناسی «نشانگان رفتاری» نامیده می شوند که در ادامه به برخی از آنها اشاره می کنیم.
1. فرد متکبر از اظهار نظر دیگران جلوگیری می کند
انسان خودرای حق اظهار نظر به دیگران نمی دهد و به دلیل آنکه خود را در افقی برتر از دیگران می بیند، هرگونه اظهار نظر دیگران را دخالت در امور خود می پندارد؛ بنابراین در صدد برخورد با آن برمی آید تا هیچ کس جرئت نقد و بررسی افکار و اندیشه های وی را نیابد.
2. از قرار گرفتن در معرض انتقاد، دوری می کند
انسان های خود محور به دلیل خو گرفتن با چاپلوسان، به شدت از انتقاد دیگران برانگیخته می شوند. انتقاد نمودن دیگران به خصوص کوچک ترها، شاگردان و کارمندان و کسانی که رتبه اجتماعی پایینی دارند، برای انسان متکبر سخت است؛ از این رو، یکی از نمودهای رفتاری آنها فرار کردن از موقعیت هایی است که مورد نقد واقع می شوند.

5af933b1b4784.jpg

3. دنبال متمایز شدن در جمع است
متکبر از هر رفتاری که او را از دیگران متمایز سازد استقبال می کند. همیشه دوست دارد بالای مجلس بنشیند و اگر مجبور شد پایین بنشیند برایش سخت است. از اینکه دیگران در برابرش بایستند و او بنشیند و با آنها حرف بزند لذت می برد. طاووس یمانی می گوید: از علی (ع) شنیدم «اگر خواستی مردی از اهل آتش را مشاهده کنی، به آن کس بنگر که خودش نشسته و مردم را در اطراف خود سرپا نگه داشته است».1
4. از انجام کارهای شخصی دوری می کند
فردی که دچار تکبر است از انجام کارهای شخصی خویش سر باز می زند. او انجام چنین کارهایی را در شان خود نمی بیند. کمک نمودن به دیگران به خصوص کمک بدنی مثل حمل، خرید مایحتاج خانه و بردن آن با دست به خانه و کمک به خانواده برایش خیلی مشکل است. 2
فرد متکبر از اظهار نظر دیگران جلوگیری می کند.

پیامبر اکرم (ص) می فرمایند:« کسی که گوسفند خویش را بدوشد و پیراهنش را بدوزد و کفشش را وصله بزند و با خادمش هم غذا شود و خرید بازارش را خودش انجام دهد، از تکبر خالی شده است».3
5. برای انسان های متکبر، سلام نمودن به دیگران به خصوص کوچک ترها، فقرا، بیماران و معلولان، مهاجران کشورهای دیگر و روستاییان سخت است. فرد متکبر توقع دارد این افراد به او سلام کنند.
6. انسان متکبر اشتباه خود را قبول نمی کند و به آن اقرار نمی کند. همچنین عذرخواهی نمودن برای او بسیار دشوار است.
7. با کوچک ترین بی احترامی زود گرفتار عصبانیت می شود.
8. امثال این کلمات از او زیاد صادر می شود: «با من این طور حرف نزن!» «با من مخالفت نکن» «اگر من نبودم تو... »، «با من بودی؟؟؟ » و... .
9. از اینکه دیگران پشت سرش راه بروند لذت می برد و اگر از او جلو حرکت کنند، ناراحت می شود.
10. حتماً باید بهترین و زیباترین لباس را بپوشد. اگر کمی لباسش چروک داشته باشد و چشم پرکن نباشد، از مهمانی رفتن خودداری می کند.

دنبال متمایز شدن در جمع است.

خلاصه اینکه کبر باطنی در انسان متکبر بدین اشکال نمایان می شود: «در قیافه ظاهری، مانند روی گرداندن از مردم با بی اعتنایی، با خشم به آنان نگریستن، فروافکندن سر، در گفتار و صدا در حرکت ها، سکون ها و سایر اعمال و افعال».4
کبر و غرور دارای درجات شدید و ضعیف است. اگر به مواردی که ذکر شد خوب دقت کنیم، خواهیم دید که اکثر ما حداقل مراتب و درجات ضعیف تکبر مبتلا هستیم که باید آن را درمان کنیم.



فهرست منابع:
1.سرافرازی؛ از سری کتابهای اخلاق اسلامی
2. حتی به اندازه یک بند کفش، علی صادقی، مرکز مشاوره و راهنمایی موسسه امام خمینی(ره)، 1393.



-------------------------------------------
پی‌نوشت‌ ها:
1 . محمدباقرمجلسی، بحارالانوار،ج7، ص206.
2 . محمود اکبری، خود و ناخود، ص138.
3 . کلینی، الکافی، ج2، ص312.
4 . علی مشکینی، درس های اخلاق، ص243.


مطالب مرتبط